Oslo

Copyright (c) 2008, 2025 by Radosław Botev

Przylot na lotnisko Gardermoen

Do norweskiej stolicy Oslo wybrałem się wiosną 2008 roku wraz moją mamą na kilkudniowy pobyt. Początkowo mieliśmy zarezerwowany przelot PLL LOT, jednak linia ta w ostatniej chwili całkowicie zlikwidowała połączenie z Warszawy. Ostatecznie więc na lotnisko Gardermoen kilkadziesiąt kilometrów na północ od Oslo dolecieliśmy tanią norweską linią lotniczą Norwegian.

Najszybszym sposobem dotarcia z lotniska Gardermoen do centrum Oslo jest szybki pociąg Flytoget Airport Express. Aktualnie (2025 rok) cena biletu normalnego w jedną stronę wynosi 258 koron norweskich, czyli niecałe 100 złotych. Nie pamiętam dokładnej ceny w 2008 roku, ale przejazd był wtedy dla nas zaskakująco drogi – było to nasze pierwsze zderzenie z norweską rzeczywistością, w której nadal czuliśmy się jak ubodzy krewni.

Karl Johans gate

Kiedy przyszedł czas na zwiedzanie miasta, pierwsze nasze kroki skierowaliśmy ku reprezentacyjnej i częściowo wyłączonej z ruchu kołowego ulicy Oslo – Karl Johans gate. Ulica biegnie prosto jak strzała przez centrum miasta, łącząc Pałac Królewski, o którym za chwilę, z głównym dworcem kolejowym Oslo Sentralstasjon.

Ulica, obecnie nazwana na cześć XIX-wiecznego króla Norwegii Karola III Jana, powstała jeszcze częściowo w XVII wieku, przy czym zachodni, przypałacowy jej fragment powstał wraz z samym pałacem w wieku XIX. Przy ulicy skupiło się wiele kluczowych instytucji, takich jak katedra w Oslo, norweski parlament Stortinget, Teatr Narodowy oraz budynki uniwersyteckie.

Pałac Królewski

Jak już wspomniano, na końcu Karl Johans gate znajdziemy Pałac Królewski (Det kongelige slott) – oficjalną rezydencję i miejsce pracy norweskiej rodziny królewskiej. Przed pałacem rozciąga się plac pałacowy – Slottsplassen, służący za miejsce ceremonii państwowych.

Pałac powstał w połowie XIX wieku, jednak początkowo, przed uzyskaniem przez Norwegię niepodległości od Szwecji w 1905 roku, był tylko tymczasową rezydencją króla na czas pobytu w Christianii, jak wówczas nazywano Oslo. Pierwszym stałym mieszkańcem pałacu był król Haakon VII, który zasiadł na tronie Norwegii po rozwiązaniu unii ze Szwecją.

Pałac otoczony jest od wschodniej strony parkiem, rozciętym na pół przez wspomnianą wyżej ulicę Karl Johans gate.

Port w Oslo

Trudno o europejską stolicę bardziej związaną z morzem niż Oslo. Miasto to, położone u nasady wrzynającego się głęboko w Półwysep Skandynawski fiordu Oslofjorden, było już od czasów Wikingów strategicznym miejscem, z którego wyruszały w morze to statki handlowe, to okręty bojowe, to znów kutry rybackie...

Także i dzisiaj, spacerując po ogólnodostępnej przystani portu norweskiej stolicy, wzdłuż której poprowadzono deptak, można poniekąd poczuć ciągłość tej morskiej historii. Zapach wody i malowniczy widok cumujących okrętów wycieczkowych doskonale nawiązuje do odwiecznej roli Oslo jako miasta portowego. Morze pozostaje nie tyle tłem, co jednym z głównych elementów tożsamości miasta.

Twierdza Akershus

Ponad portem od wschodniej strony góruje średniowieczna Twierdza Akershus (Akershus Festning), ulokowana w strategicznym miejscu umożliwiającym obronę portu.

Obiekt powstał w XIII wieku jako twierdza królewska, a w XVII wieku został przebudowany na renesansowy zamek warowny. Twierdza nigdy nie została zdobyta siłą przez obce wojska. Kompleks obejmuje zarówno dobrze zachowane elementy średniowieczne, jak i renesansowe oraz późniejsze budynki wojskowe z XIX i XX wieku. Do dziś pozostaje czynną twierdzą z obecnością wojskową, pełni też funkcje muzealne i reprezentacyjne oraz stanowi ważny zabytek kultury i historii Norwegii.

Oslofjorden

Podróż do Oslo nie byłaby kompletna bez żeglugi po Oslofjorden. Z portu w Oslo odpływają wycieczkowe statki, które zabierają podróżnych na taką właśnie przejażdżkę. Można więc popłynąć w dół fiordu, pomiędzy wystającymi z wody skałami, gęsto obrośniętymi świerkowo-sosnowym lasem.

Po drodze mija się niewielkie wyspy z pojedynczymi domami, przystaniami i kameralnymi plażami, które pokazują mniej znane, spokojniejsze oblicze stolicy Norwegii. Statek sunie powoli po spokojnej tafli wody, dając możliwość obserwacji kontrastu między dziką przyrodą a oddalającą się nowoczesną zabudową centrum miasta. Rejs pozwala spojrzeć na Oslo z innej perspektywy, w której portowe nabrzeża, twierdza Akershus i współczesne dzielnice układają się w spójną panoramę.

Hovedøya

Z portu w Oslo dopłynąć można pasażerskim promem także na najbliższą miastu wysepkę Hovedøya. Zachowały się tu ruiny XII-wiecznego klasztoru cystersów.

W średniowieczu klasztor stał się jedną z najbogatszych instytucji w Norwegii, posiadając setki majątków ziemskich i znaczną niezależność od lokalnej władzy biskupiej. W pierwszej połowie XVI wieku, w okresie sporów wewnątrz dynastii Oldenburgów o prawo do tronu, opat klasztoru poparł obalonego króla Chrystiana II, co spowodowało spalenie klasztoru przez dzierżącego faktyczną władzę w Danii i Norwegii króla Fryderyka I.

Po likwidacji klasztoru dobra klasztorne przejęła administracja Akershus, a opuszczone zabudowania przez kolejne stulecia służyły jako kamieniołom dla twierdzy. Dziś ruiny klasztoru są prawnie chronionym zabytkiem kultury.

Norweskie Muzeum Ludowe

Będąc w Oslo warto odwiedzić także tutejszy skansen – Norweskie Muzeum Ludowe (Norsk Folkemuseum). Jest to największe muzeum kultury historycznej w Norwegii. Zostało założone w 1894 roku i od 1902 roku stawia sobie za cel dokumentować i prezentować życie codzienne w Norwegii.

Rdzeniem muzeum jest skansen z ponad 180 budynkami z całego kraju, od średniowiecza po XX wiek, w tym ze zrekonstruowaną Gamlebyen – miejską zabudową starego miasta Oslo.

W muzeum natrafiliśmy także na pokaz tradycyjnego wypieku chleba, a w zabudowaniach Gamlebyen można zajrzeć do niektórych sklepów urządzonych jak dawniej. Ubrany w strój z epoki sprzedawca chętnie oferuje słodycze oraz inne produkty wyrabiane i pakowane w tradycyjny sposób. Jest to swego rodzaju podróż w czasie gdzieś tak do XIX-wiecznej Norwegii.

Ogólne wrażenia z Oslo

Oslo pozostanie w mojej pamięci przede wszystkim jako jeszcze jedna spokojna stolica Europy. Mimo swojej relatywnie dużej populacji (w 2008 roku było to około pół miliona) Oslo nie sprawia wielkomiejskiego wrażenia – przynajmniej w tych dzielnicach, które odwiedzałem, panuje raczej spokojna, małomiasteczkowa atmosfera. Wrażenie takie miałem właściwie już od chwili opuszczenia samolotu na międzynarodowym terminalu na lotnisku Gardermoen. Z drugiej strony nie mogę nie zauważyć, że byłem w Norwegii jeszcze przed rozpoczęciem letniego sezonu turystycznego, a Oslo pogrążone było w dżdżystej, majowej aurze, co też mogło przekładać się na bardziej senną atomosferę. Ogólnie polecam Oslo na mały, spokojny, weekendowy wyjazd.

Koniec relacji z podróży do Oslo